พระโหราธิบดี

พระโหราธิบดี

พระโหราธิบดี เป็นกวีในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ประวัติของกวีผู้นี้ไม่แน่ชัดนัก เข้าใจกันว่าเป็นชาวพิจิตร รับราชการตั้งแต่สมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง และมีตำแหน่งเป็นโหรหลวง 

สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงสันนิษฐานว่า เป็นคนเดียวกับพระโหราธิบดีทายหนู 

ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ปรากฏว่าท่านถวายคำพยากรณ์แม่นยำ สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ทรงเชื่อถือมาก กล่าวถึงท่านผู้นี้ไว้ในพระราชพงศาวดารว่า “ครั้งหนึ่ง สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง เสด็จอยู่ในพระที่นั่งจักรวรรดิไพชยนต์มหาปราสาท มุสิกตกลงมา ทรงพระกรุณาเอาขันทองครอบไว้ ให้หาพระโหรามาทาย พระโหราธิบดีคำนวณแล้วทูลว่า สัตว์สี่เท้า ทรงพระกรุณาตรัสว่ากี่ตัว พระโหราคำนวณแล้วทูลว่าสี่ตัว ทรงพระกรุณาตรัสว่าสัตว์สี่เท้าถูกอยู่ เท่าที่ว่าสี่ตัวนั้นผิดแล้ว ครั้นเปิดขันทองขึ้น เห็นลูกมุสิกคลานอยู่สามตัวกับแม่ตัวหนึ่งเป็นสี่ตัว ก็ทรงพระกรุณาตรัสสรรเสริญพระโหราธิบดีว่าแม่นกว่าตาเห็นอีก” 

และตำนานศรีปราชญ์ที่พระปริยัติธรรมธาดาแต่งไว้ ก็กล่าวว่าพระโหราธิบดีเป็นบิดาของศรีปราชญ์

วรรณคดีที่พระโหราธิบดีแต่งมี ๒ เรื่อง คือ จินดามณี และ พงศาวดารฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ

---------------------------------

อ้างอิง : ประวัติวรรณคดี เล่ม ๑ (กระทรวงศึกษาธิการ)